рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдШрдбрд╡िрдгाрд░े рд╢рдм्рдж !
“рдХрд▓ рдоैं рдЖрдкрдХे рдШрд░ рдЖрдКँрдЧा”—рд╣े рд╡ाрдХ्рдп рд╕ंрд╡ाрджрдХрд▓ेрдЪं рдЙрдд्рддрдо рджрд░्рд╢рди рдШрдбрд╡рддं. рдПрдХा
рд╡ाрдХ्рдпाрддीрд▓ рд╡ेрдЧрд╡ेрдЧрд│्рдпा рд╢рдм्рджांрд╡рд░ рджिрд▓ेрд▓ा рдЬोрд░ (emphasis) рдЕрд░्рдеाрд▓ा
рдирд╡े рд░ंрдЧ рджेрддो.
рд╢рдм्рджांрд╡рд░ рдЬोрд░ рджिрд▓्рдпाрдиे рдмрджрд▓рдгाрд░े рдЕрд░्рде:
- рдХрд▓ : рдХрд▓ рдпा рд╢рдм्рджाрд╡рд░ рдЬोрд░ рджिрд▓्рдпाрдиंрддрд░ рдеोрдбा рдкॉрдЬ рдШेрд╡ूрди рд╡ाрдХ्рдп рдЙрдЪ्рдпाрд░рд▓्рдпाрд╕ рдд्рдпाрдЪा рдЕрд░्рде – ‘рдЙрдж्рдпा рдпेрдИрди, рдЖрдЬ рдиाрд╣ी. рдХिंрд╡ा рдЕрдиेрдХрджा рдЯाрд│рд▓्рдпाрдиंрддрд░
рдЙрдж्рдпा рдирдХ्рдХी рдпेрдИрди.’ рдЕрд╕ा рд╣ोрддो. рдпाрдк्рд░рдоाрдгे рдЗрддрд░ рд╢рдм्рджांрд╡рд░
рдЬोрд░ рджिрд▓्рдпाрд╕ рдд्рдпाрдк्рд░рдоाрдгे рдЕрд░्рде рдмрджрд▓рддो.
- рдоै : рдоी рд╕्рд╡рддः рдпेрдИрди, рд╕рд╣рдХाрд▒्рдпांрдиा рдкाрдард╡рдгाрд░ рдиाрд╣ी.
- рдЖрдкрдХे : рддुрдордЪ्рдпाрдХрдбेрдЪ рдпेрдИрди, рджुрд╕рд▒्рдпा рдХुрдгाрдХрдбे рдиाрд╣ी.
- рдШрд░ : рддुрдордЪ्рдпा рдШрд░ी рдпेрдИрди, рдСрдлिрд╕ рдХिंрд╡ा рдЗрддрд░ рдаिрдХाрдгी рдиाрд╣ी.
- рдЖрдКँрдЧा : рдиिрд╢्рдЪिрдд рдпेрдИрди, рд╢ंрдХा рдиाрд╣ी.
рд╕ंрд╡ाрджрдХрд▓ेрддीрд▓ рдорд╣рдд्рдд्рд╡:
рд╕ंрд╡ाрджрдХрд▓ेрдд рд╢рдм्рдж рдЖрдгि рдд्рдпाрд╡рд░ рджिрд▓ेрд▓ा рдЬोрд░ рд╣ा рд╣ी рдорд╣рдд्рдд्рд╡ाрдЪा рдард░рддो. рдмोрд▓рдгाрд▒्рдпाрдиे рдХुрдард▓्рдпा
рд╢рдм्рджाрд╡рд░ рдЬोрд░ рджिрд▓ा рдпाрд╡рд░ूрди рдд्рдпाрдЪा рдЦрд░ा рд╣ेрддू рд╕рдордЬрддो. рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдкрдж्рдзрддीрдиे рд╢рдм्рдж рдЙрдЪ्рдЪाрд░ुрди рднाрд╡рдиिрдХ
рдЬрд╡рд│ीрдХ рд╕ाрдзрддा рдпेрддे, рдРрдХрдгाрд▒्рдпाрдЪ्рдпा рдордиाрдд рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддा рдпेрддो.
рд╕ंрд╡ाрджрдХрд▓ा рд╢िрдХрддा рдпेрддे рдЖрдгि рднाрд╖рдг рдХौрд╢рд▓्рдп рд╕ंрдкाрджिрдд рдХрд░рддा рдпेрддे. рдбेрд▓ рдХाрд░рдиेрдЧी рдпांрдиी How to Win Friends and
Influence People рд╕ाрд░рдЦ्рдпा рдкुрд╕्рддрдХांрдд рд╕ंрд╡ाрджрдХрд▓ेрдЪे рддрдд्рдд्рд╡рдЬ्рдЮाрди рдоांрдбрд▓े.
рдд्рдпांрдиी рджाрдЦрд╡ूрди рджिрд▓े рдХी рдпोрдЧ्рдп рд╢рдм्рдж, рдпोрдЧ्рдп рдк्рд░рд╕ंрдЧ, рдЖрдгि рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा рдпांрдЪा рд╕ंрдЧрдо рдЭाрд▓्рдпाрд╕ рд╕ंрд╡ाрдж рд▓ोрдХांрдЪ्рдпा рдордиाрдд рдЕрдоिрдЯ рдард╕ा рдЙрдордЯрд╡рддो,
рдЖрдгि рдд्рдпाрдж्рд╡ाрд░े рдпोрдЧ्рдп рддो рдкрд░िрдгाрдо рд╕ाрдзрд▓ा рдЬाрддो.
рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд│ाрддीрд▓ рднाрд╖рдгрдХрд▓ा :
рдЖрдЬрдЪ्рдпा рдХाрд│ाрдд рд▓ोрдХांрдЪ्рдпा рднाрд╡рдиांрдиा рд╣ाрдд рдШाрд▓ूрди, рдд्рдпांрдиा рд╕्рд╡рдк्рдиे рджाрдЦрд╡ूрди, рдд्рдпांрдЪ्рдпा рдЖрд╢ा рдЕрдХांрдХ्рд╖ा рдЬाрдЧृрдд рдХрд░ूрди рднाрд╖рдгे рдХрд╢ी рдХрд░ाрдпрдЪी рдпाрдЪे рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди
рдХрд░рдгाрд▒्рдпा Consulting Agencies рдЖрдгि PR Firms рдиिрд░्рдоाрдг рдЭाрд▓्рдпा рдЖрд╣ेрдд.
рдпा рдХंрдкрди्рдпा рдиेрдд्рдпांрдиा рднाрд╖рдгрдХौрд╢рд▓्рдп рд╢िрдХрд╡рддाрдд. рднрд╡्рдп рджिрд╡्рдп рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХрд░ूрди
рдд्рдпाрдд рднाрд╖рдгे рдХрд╢ी рдХрд░ाрдпрдЪी, LCD Projector рд╕ाрд░рдЦ्рдпा рд╕ंрд╕ाрдзाрдиांрдЪा рд╡ाрдкрд░ рдХрд░ूрди, AI рддंрдд्рд░рдЬ्рдЮाрдиाрдЪा
рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ूрди рдк्рд░ेрдЭेंрдЯेрд╢рди рдХрд╕े рдХрд░ाрдпрдЪे рдпाрдЪे
рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХрд░рддाрдд. Digital Platforms рд╡рд░ुрди рдд्рдпाрдЪी рдоोрда्рдпा рдк्рд░рдоाрдгाрдд рдк्рд░рд╕िрдж्рдзी рдХрд░рддाрдд. рд╣рдЬाрд░ो рдХोрдЯी
рдХрдоाрд╡ूрди, рдХाрд╣ी Cosulting Firm рдЪे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд╡рддःрдЪ
рдиेрддे рдмрдирд▓े рдЖрд╣ेрдд.
рдкрдг рдЕрд╢ी рднाрд╖рдгे рдЕрдиेрдХрджा рдлुрдЧрд╡िрд▓ेрд▓ा рдлुрдЧा рдард░рддाрдд. рдЯाрдЪрдгी рд▓ाрдЧрд▓ी рддрд░ рдлुрдЧा рдХ्рд╖рдгाрдд
рдлुрдЯрддो рдХिंрд╡ा рдХाрд▓ांрддрд░ाрдиे рдд्рдпाрддीрд▓ рд╣рд╡ा рдиिрдШूрди
рдЬाрддे. рдХाрд░рдг рдд्рдпाрдд рдЦрд░ी рддрд│рдорд│, рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा рдЖрдгि рд╕рдоाрдЬрдкрд░िрд╡рд░्рддрдиाрдЪी рддाрдХрдж рдирд╕рддे.
рдЙрдж्рджिрд╖्рдЯाрд╢ी рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд░ाрд╣ूрди, рдЬ्рдпांрдиी рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХेрд▓ा,
рдХिंрдордд рдоोрдЬрд▓ी рдд्рдпा рдиेрдд्рдпांрдЪी рднाрд╖рдгे рдЗрддिрд╣ाрд╕ाрдд рдЕрдЬрд░ाрдорд░ рдЭाрд▓ी.
рдЗрддिрд╣ाрд╕ाрддीрд▓ рдЕрдЬрд░ाрдорд░ рднाрд╖рдгे:
рдоाрд░्рдЯिрди рд▓्рдпूрдерд░ рдХिंрдЧ :
реирео рдСрдЧрд╕्рдЯ резрепремрей рд░ोрдЬी рд╡ॉрд╢िंрдЧ्рдЯрди рдбी.рд╕ी. рдпेрдеीрд▓ Lincoln Memorial рд╕рдоोрд░ рдбॉ. рдоाрд░्рдЯिрди рд▓्рдпुрдерд░ рдХिंрдЧ
рдпांрдиी рдХेрд▓ेрд▓े рд╣े рднाрд╖рдг ‘I Have a Dream’ рдо्рд╣рдгूрди
рдЕрдЬрд░ाрдорд░ рдЭाрд▓े. рдпा рднाрд╖рдгाрдд рдд्рдпांрдиी рдкुрдирд░ाрд╡ृрдд्рддीрдЪा рд╡ाрдкрд░ рдХेрд▓ा. рдирдж्рдпा, рдбोंрдЧрд░, рдЯेрдХрдб्рдпा рдпांрдЪा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░ूрди рдд्рдпांрдиी
рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпाрдЪा рдиिрд╕рд░्рдЧाрд╢ी рд╕ंрдмंрдз рдЬोрдбрд▓ा. рд╡рд░्рдгрднेрджрдоुрдХ्рдд, рди्рдпाрдп्рдп
рд╕рдоाрдЬाрдЪे рд╕्рд╡рдк्рди рд╢्рд░ोрдд्рдпांрд╕рдоोрд░ рдЙрднे рдХेрд▓े. “Freedom will ring” рдпा рд╢рдм्рджांрдиी рдд्рдпांрдиी рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпाрдЪा рдиाрдж рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЕрдоेрд░िрдХेрдд
рдШुрдорд╡рд▓ा. рд╣े рднाрд╖рдг рдЕрдоेрд░िрдХेрддीрд▓ рдиाрдЧрд░ी рд╣рдХ्рдХ рдЪрд│рд╡рд│ीрдЪे рдк्рд░рддीрдХ рдард░рд▓े; рд╣े рднाрд╖рдг рдиिрдпोрдЬрдирдкूрд░्рд╡рдХ рддрдпाрд░ рдХेрд▓े
рдЧेрд▓े рд╣ोрддे, рдкрдг рдд्рдпाрддीрд▓ рднाрд╡рдиिрдХ рд▓ाрдЯ рд╢्рд░ोрдд्рдпांрдиा рдеेрдЯ рднिрдбрд▓ी.
рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी :
рео рдСрдЧрд╕्рдЯ резрепрекреи рд░ोрдЬी
рдоुंрдмрдИрддीрд▓ рдЧाрд╡рд▓िрдпा рдЯॅंрдХ рдпेрдеूрди, рдорд╣ाрдд्рдоा рдЧांрдзी рдпांрдиी “Do or Die” рд╣ी рдШोрд╖рдгा рдХрд░ूрди, рдпा рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдп рд▓рдв्рдпाрдд рднाрд░рдд рджेрд╢ाрд▓ा рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдп
рддрд░ी рдоिрд│рд╡ू рдХिंрд╡ा рдд्рдпा рдк्рд░рдпрдд्рдиाрдд рдорд░ू рддрд░ी рдЕрд╕ा рд╕ंрдХрд▓्рдк рдХेрд▓ा. рдпा рднाрд╖рдгाрдиंрддрд░ рдЧांрдзीрдЬीрдиा рдЕрдЯрдХ рдЭाрд▓ी рддрд░ीрд╣ी рддो рд╕ंрджेрд╢ рджेрд╢рднрд░
рдкрд╕рд░рд▓ा рдЖрдгि рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпрд▓рдв्рдпाрд▓ा рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдЧрддी рдоिрд│ाрд▓ी.
Quit India рднाрд╖рдгाрдд “Do or Die” рд╣ी рдШोрд╖рдгा рдЖрдзीрдЪ рдард░рд╡рд▓ी рд╣ोрддी. рдЕрд╣िंрд╕ा рд╡ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдпाрд╡рд░ рдЖрдзाрд░िрдд
рд╕ंрдШрд░्рд╖ाрдЪे рдЖрд╡ाрд╣рди рдд्рдпांрдиी рдиिрдпोрдЬрдирдкूрд░्рд╡рдХ рдХेрд▓े. рддрд░ीрд╣ी рдд्рдпाрддीрд▓ рддрд│рдорд│ рдЬрдирддेрдЪ्рдпा рдордиाрдд
рдЬ्рд╡ाрд▓ा рдкेрдЯрд╡рдгाрд░ी рдард░рд▓ी.
рд▓ोрдХрдоाрди्рдп рдЯिрд│рдХ :
резрепрежрем рдордз्рдпे, рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕рд░рдХाрд░рдиे рдЯिрд│рдХांрд╡рд░ рд░ाрдЬрдж्рд░ोрд╣ाрдЪा рдЖрд░ोрдк рдаेрд╡ूрди рдд्рдпांрдиा рдЕрдЯрдХ рдХेрд▓ी.
рди्рдпाрдпाрд▓рдпाрдд рдЦрдЯрд▓ा рд╕ुрд░ू рдЕрд╕рддांрдиा, рдпुрдХ्рддिрд╡ाрджाрдд,
рд▓ोрдХрдоाрди्рдп рдЯिрд│рдХांрдиी “рд╕्рд╡рд░ाрдЬ्рдп рд╣ा рдоाрдЭा рдЬрди्рдорд╕िрдж्рдз рд╣рдХ्рдХ рдЖрд╣े рдЖрдгि рддो рдоी рдоिрд│рд╡िрдгाрд░рдЪ” рд╣ी рдШोрд╖рдгा рдХेрд▓ी. рди्рдпाрдпाрд▓рдпाрдд рдд्рдпांрдиी рд╕्рд╡рд░ाрдЬ्рдпाрдЪा рд╣рдХ्рдХ
рдЕрдзोрд░ेрдЦिрдд рдХेрд▓ा. рдпा рд╡ाрдХ्рдпाрдиे рднाрд░рддीрдп рдЬрдирддेрд▓ा рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпрд▓рдв्рдпाрдд рдк्рд░ेрд░рдгा рджिрд▓ी. рди्рдпाрдпाрд▓рдпाрдиे
рдд्рдпाрдиा рдХाрд│्рдпा рдкाрдг्рдпाрдЪी рд╢िрдХ्рд╖ा рдаोрдаाрд╡рд▓ी рдЖрдгि рдд्рдпांрдЪी рд░рд╡ाрдирдЧी рдоंрдбाрд▓ेрдЪ्рдпा рддुрд░ंрдЧाрдд рдХрд░рдг्рдпाрдд рдЖрд▓ी. рдкрдг рдд्рдпांрдЪे рд╣े рд╡ाрдХ्рдп
рднाрд░рддीрдп рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпрд▓рдв्рдпाрдЪे рдШोрд╖рд╡ाрдХ्рдп рдмрдирд▓े. рдЬрдирддेрд╕ाрдаी рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпी рдоंрдд्рд░ рдард░рд▓े. рдд्рдпाрддूрди
рдЬрдирддेрд▓ा рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдЖрдгि рдзैрд░्рдп рдоिрд│ाрд▓े. рд╕्рд╡рд░ाрдЬ्рдпाрдЪी рдоाрдЧрдгी рд╣ी рдХेрд╡рд│ рд░ाрдЬрдХीрдп рдШोрд╖рдгा
рдирд╡्рд╣рддी, рддрд░ рддी рдЬрдирддेрдЪ्рдпा рдордиाрддीрд▓ рдЖрдХांрдХ्рд╖ा рд╣ोрддी. рдкुрдвीрд▓
рд╕्рд╡ाрддंрдд्рд░्рдпрд▓рдв्рдпाрд▓ा рдпाрдоुрд│े рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдЧрддी рдоिрд│ाрд▓ी.
рд╡िрди्рд╕्рдЯрди рдЪрд░्рдЪिрд▓ :
рджुрд╕рд▒्рдпा рдорд╣ाрдпुрдж्рдзाрдд рдм्рд░िрдЯрдирд╕ाрдаी рд╡िрди्рд╕्рдЯрди рдЪрд░्рдЪिрд▓ рдпांрдЪी рднाрд╖рдгे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ाрд▓ा рд╕ंрдХрдЯाрдд рдЙрднाрд░ी рджेрдгाрд░ी рдард░рд▓ी. рдд्рдпांрдЪ्рдпा
рд╕ंрд╡ाрджрдХрд▓ेрдд рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддा, рдзैрд░्рдп рдЖрдгि рдк्рд░ेрд░рдгा рдпांрдЪा рд╕ंрдЧрдо рд╣ोрддा.
резрей рдоे резрепрекреж рд░ोрдЬी рдкंрддрдк्рд░рдзाрди рдЭाрд▓्рдпाрдиंрддрд░ рдЪрд░्рдЪिрд▓ рдпांрдиी рд╕ंрд╕рджेрдд рдкрд╣िрд▓े рднाрд╖рдг рджिрд▓े.
рдд्рдпाрдд рдд्рдпांрдиी рдо्рд╣рдЯрд▓े— “I have nothing to offer but
blood, toil, tears and sweat.” рдпा рд╡ाрдХ्рдпाрдд рдд्рдпांрдиी рдЬрдирддेрд▓ा рдХрдаीрдг рд╡ाрд╕्рддрд╡ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ाрдпрд▓ा рднाрдЧ рдкाрдбрд▓े. рдпुрдж्рдз
рджीрд░्рдШрдХाрд│ рдЪाрд▓ेрд▓, рдд्рдпाрдд рдмрд▓िрджाрди рдж्рдпाрд╡े рд▓ाрдЧेрд▓, рдкрдг рд╢ेрд╡рдЯी
рд╡िрдЬрдп рдоिрд│ेрд▓—рд╣ा рд╕ंрджेрд╢ рдд्рдпांрдиी рджिрд▓ा. рд╣े рднाрд╖рдг рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХрддेрдЪे рдк्рд░рддीрдХ рдард░рд▓े. рд▓ोрдХांрдиा
рдЦोрдЯे рдЖрд╢्рд╡ाрд╕рди рди рджेрддा рдд्рдпांрдиी рд╕ंрдШрд░्рд╖ाрд╕ाрдаी рддрдпाрд░ рдХेрд▓े.
рек рдЬूрди резрепрекреж рд░ोрдЬी Dunkirk рдордзूрди рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ैрдиिрдХांрдЪी рд╕ुрдЯрдХा рдЭाрд▓्рдпाрдиंрддрд░ рдЪрд░्рдЪिрд▓
рдпांрдиी рд╕ंрд╕рджेрдд рднाрд╖рдг рдХेрд▓े. рдд्рдпाрдд рдд्рдпांрдиी рдо्рд╣рдЯрд▓े— “We shall fight on the beaches… We shall never surrender.” рдпा рд╡ाрдХ्рдпाрдд рдд्рдпांрдиी рдЬрдирддेрд▓ा рдзैрд░्рдп рджिрд▓े. рд╕ंрдХрдЯाрдЪ्рдпा рдХाрд│ाрдд рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЬрдирддेрд▓ा
рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдкрд░рдд рдоिрд│рд╡ूрди рджिрд▓ा. рд╣े рднाрд╖рдг рдЬिрдж्рджीрдЪे рдк्рд░рддीрдХ рдард░рд▓े.
рд╕рдоाрд░ोрдк:
рд╕ंрд╡ाрджрдХрд▓ा рд╣ी рд╢िрдХрддा рдпेрддे, рднाрд╖рдгрдХौрд╢рд▓्рдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рдпेрддे. рдкрдг рдЗрддिрд╣ाрд╕ाрдд рдЕрдЬрд░ाрдорд░ рдард░рддाрдд
рддीрдЪ рднाрд╖рдгे рдЬी рдоाрдирд╡ी рдЖрдпुрд╖्рдп рдмрджрд▓рддाрдд, рд╕рдоाрдЬाрд▓ा рджिрд╢ा рджेрддाрдд рдЖрдгि
рдкिрдв्рдпा рди рдкिрдв्рдпा рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддाрдд.
рдЯिрд│рдХांрдЪे рди्рдпाрдпाрд▓рдпाрддीрд▓ рдЙрджрдЧाрд░, рдЧांрдзींрдЪे “Do or Die, рдЪрд░्рдЪिрд▓рдЪे Blood, Toil, Tears
and Sweat рдЖрдгि рдоाрд░्рдЯिрди рд▓्рдпूрдерд░ рдХिंрдЧ рдпांрдЪे I Have a Dream—рд╣े рд╢рдм्рдж рдЖрдЬрд╣ी рдЬिрд╡ंрдд рдЖрд╣ेрдд.
рдпा рд╢рдм्рджांрдиी рдкрд░िрд╡рд░्рддрдиाрдЪी рдмीрдЬे рд░ोрд╡рд▓ी, рдд्рдпांрдиी рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдШрдбрд╡िрд▓ा!
Dr. Mahendra Ingale @
Pune on August 9, 2026
Author of Value‑Based Leadership
#EngineeringHeartBeats
#ValueBasedLeadership #EngineeringDreamsInspiringSouls